Blog Image

Waarde Vincent,

Brieven aan Vincent van Gogh

Reacties in beeld en tekst op het werk en de brieven van Vincent van Gogh (1853-1890)

br. 38A

Kunst Posted on Mon, January 30, 2012 21:11:55

Waarde Gert-Jan,

Het stemt me
droevig te weten dat jij niet langer daar bent. Met je opmerking over de vogels
die veel leven maken, zie ik zo de kauwtjes en kraaien voor me die – ook in
mijn tijd al – huizen in de bomen op het kerkhof. Het was goed om een
vriend daar te hebben, op mijn geboortegrond. Och, dat Zundert….

Maar je hebt
gelijk, het voorjaar zit al in de lucht, jouw leven gaat door! Wat goed dat er
direct publiek voor je deur stond toen je de expositie opende. Dat was in mijn
tijd anders. Nu staan ze wel in rijen voor de deur in Amsterdam, maar toen ik
zelf nog rondliep, zat ik soms uren te wachten in een etablissement waar we
onze werken toonden. En dan kwamen uiteindelijk alleen de deelnemers een borrel
drinken en discussiëren over het werk. En natuurlijk de vaste bezoekers van het
café. Maar die begrepen niets van waar wij mee bezig waren.

Tja, nu moet je afscheid nemen. “Partir c’est mourir un peu”, het zal
pijn doen, maar zonder pijn kom je nergens in het leven. Neem dat van mij aan!
Als je verder wilt, moet je niet stil blijven zitten, maar jezelf af en toe
onderweg begeven: En route!!

Ik voeg een
schetsje voor je bij, dat ik heel lang geleden eens maakte, toen ik nog veel
moest leren. Maar de emotie zit er al aardig in. Ik wens je een gids zoals
deze, een licht op het duistere pad dat je nog zal gaan. Ach, ik bedoel gewoon
dat ik je het beste wens, voor nu, voor later.

En beste kerel,
schrijf me eens, zo nu en dan, als je de tijd kunt vinden!

t.à.t,

Vincent

R.N.



br. 38 Open

Kunst Posted on Sat, January 28, 2012 11:41:33

Over tien minuten sluit ik mijn artist in residence officieel af met een
Open Atelier. Mooie tegenstelling hè, afsluiten met een opening? Op de valreep
heb ik nog een bordeelscene gemaakt, om een vierluik te creëren. Het lijkt wel
een beeldverhaal. Dit werkje zou het eerste kunnen zijn, maar ook het laatste.
Het begin en het eind. Wat dat betreft is het een mooi symbool voor hoe ik me
vandaag voel.

Buiten zijn de gemeentewerkers hard aan het werk in de plantsoenen. De
vogels maken veel leven. Het voelt als het voorjaar. Een heerlijk gevoel! Dat
zwarte portret, uit de periode net voor mijn verblijf in Zundert? Dat komt wel
een beetje voort uit de donkere tijd van het jaar. Ik ben niet zo’n
liefhebber van de winter. Ik hou van het licht! Wat dat betreft zou ik nog meer
in jouw voetsporen moeten treden en naar Arles moeten trekken! Ik zal meneer Schiavetti, de burgemeester, eens een brief sturen.

Ik moet stoppen met schrijven Vincent. De eerste kunstliefhebbers staan
voor de deur.

Gert-Jan



br. 37A

Kunst Posted on Thu, January 26, 2012 13:22:43

Waarde vriend,

Ik wist het! Van dat nachtelijke lijntje! Het verheugd
me dat ik mijn schildersoog nog niet verloren heb, na al die tijd.

Maar je laatste brief verontrust me. Waarom heb je geen
foto van hem gemaakt: de voyeur bekeken. Het is wel gek dat jou dit moet
overkomen. Jij die zo in voyeurisme bent geïnteresseerd. Maar dat er iemand
rond je atelier snuffelt vind ik toch wel ver gaan. En wat veroorzaakte die
klap? Denk je dat hij uitgegleden is over een rotte peer? Net goed. Dan moet
hij je maar niet lastig vallen.

Het gebeurde roept bij mij herinneringen op aan mijn
laatste periode in het Gele Huis. Ik herinner me hoe de heer Crévoulin, mijn
buurman steeds door een spleetje tussen de luiken naar me stond te gluren. De
buren, arme lieden, ze waren bang voor me. Tja, nou dronk ik natuurlijk best
behoorlijk in die tijd. Maar ik werd ook gek van die kinderen die steeds maar
achter me aan liepen. Ik heb ze één keer, toen ik het echt spuugzat was
ontzettend laten schrikken. Daarna dacht de hele buurt dat ik ze wat aan zou
doen. Ik, die nog geen vlieg dood zou slaan!!

Maar genoeg over mij. Wat je schreef over de zwarte
zelfportret: dat het nu wat beter met je gaat. Ging het niet goed dan? Toen je
in het atelier begon? Daar heb je me niet over geschreven. Ik dacht dat je erg
veel zin had om te beginnen. Nu lijkt het of je opgelucht bent dat het er bijna
op zit. Of haal ik me nu iets in mijn hoofd?

Weet dat je me alles kunt schrijven,

Je Vincent

R.N.

PS: als die kerel weer opduikt, zou ik zeker een foto
van hem trekken!!



br. 37 De kijker

Kunst Posted on Thu, January 26, 2012 12:08:37

De Oude Buisse
Hei was prachtig. Behoorlijk modderig en daardoor waarschijnlijk ook zo stil.
Op het autoverkeer in de verte na dan, maar waar hoor je dat in Nederland nou
niet? Met een frisse neus ging ik weer het atelier in. Maar al met al was ik
toch niet zo productief als ik gehoopt had.

Er stond
gisteravond namelijk ineens een merkwaardige figuur voor het raam van het
atelier, met een hond. Nee, niet Joke, want die vind ik inmiddels niet
verontrustend meer. Dit was andere koek: een man, nog geen dertig, schat ik,
die me strak aan stond te kijken. Ik keek even terug, knikte vriendelijk en
ging door met werken. Hij ging door met kijken. Zonder te bewegen. De hond
wachtte geduldig; hij was het blijkbaar gewend dat zijn baas zich zo kon
concentreren. Na een paar minuten knikte ik nog eens, maar de man bleef
onverstoorbaar staan, ook al was het zacht gaan regenen. Ik besloot hem te
negeren.

Dat leek te
werken. Toen ik weer opkeek, was hij verdwenen. Alleen werd het er niet aangenamer
op, want nu hoorde ik hem rond het atelier scharrelen. De buitenkant van het
atelier is afgewerkt met houten latjes. Tussen elk latje zit een duimbreed
lucht. Dat is mooi en het geeft overdag veel lichtinval, maar ’s avonds levert
het honderden kijkgaten op; kijkgaten waardoor mensen mij wel zien, maar ik hen
niet…

Plotseling klonk er een harde klap tegen de betimmering, aan de
achterzijde van het atelier. Plichtmatig stond ik op en deed de deur open. De
man kwam voorbij gelopen, met een blik die twijfelde tussen gêne en bravoure.
Ik vroeg hem nog wat er aan de hand was, maar hij antwoordde niet. Voyeurs zijn
blijkbaar geen praters.

Vanochtend ben ik
toch even aan de achterkant gaan kijken. Aan het gebouwtje was niets te zien.
Wel zag ik in het gras een tot moes gereduceerde peer, in een langwerpig spoor
en een verraderlijke waslijn waar dauwdruppels aan hingen te drogen. Je hoeft
geen Peter R. De Vries te zijn om hier te kunnen reconstrueren. Hopelijk komt
de man zich niet nog een keer aan het atelier stoten.

Groeten vanuit
een grijs Zundert,

Gert-Jan



br. 36 Zwart

Kunst Posted on Wed, January 25, 2012 13:40:17

Ik heb afgelopen
nacht weer een zelfportret gemaakt en – ik kon het niet laten – een
bordeelscene. Het zelfportret is volledig in zwart en donkergrijs, maar toch
niet somber. Ik vind het althans minder ‘zwaar’ dan het portret dat ik maakte
kort voordat ik naar Zundert trok. Waarschijnlijk gaat het nu ook wel beter met
me.

De bordeelscene
daarentegen, heeft wel iets tragisch.

Thematisch doet
het me aan het werk van Edward Hopper denken. Helaas beschik ik niet over zijn
technische kwaliteiten. Ken je zijn werk? Het raakt bijna aan de kitsch, maar
Hopper was niet uit op het effect. Hij keek echt zo naar de samenleving.
Een vrij saaie man, overigens. Er bestaat toch een behoorlijk dikke biografie
over de goeie man, maar die lijkt inhoudelijk niets op die van jou. Hij was net
als jij gedreven, een harde werker, maar introvert en geen brievenschrijver.
Wat hem nou werkelijk bezig hield blijft dus gissen.

Ik ga zo meteen
een stuk lopen. Even weg uit het atelier. De Oude Buisse Heide roept.

Het beste
Vincent,

Gert-Jan



br. 35 Indrukken

Kunst Posted on Tue, January 24, 2012 12:12:46

Het
eerste wat ik vanochtend deed was naar het grafje van de kleine Vincent lopen.
Het moet voor jou ook niet makkelijk zijn geweest, om zo geconfronteerd te
worden met die andere Vincent, die vanzelfsprekend altijd bij jouw ouders in hun
gedachten bleef. Het is indrukwekkend dat ik hier tien passen vandaan slaap en
weer tien passen verder werk. Ik heb, toen ik nog op de Academie zat, een
fotoserie gemaakt van mensen die rond een kerkhof wonen. Als zij ’s ochtends de
gordijnen openschoven keken ze op de grafzerken. Dat vond ik nogal morbide,
maar voor die mensen was het doodgewoon. Enkelen vonden het zelfs prettig,
omdat ze uitkeken op de plek waar hun geliefde was begraven. Maar in jouw geval
ligt het toch wat anders.

Jouw
kunstenaarsoog heeft het nachtelijk lijntje herkend. Ja, ik zal me verder
toeleggen op mijn zelfportretten, hoewel ik zo nu en dan een bordeelscene niet
uitsluit. Het was geen opzet hoor, dat bezoek aan een leeg bordeel. Ik
had ook veel liever gehad dat het er bruisend aan toe was gegaan, maar de
realiteit bleek anders. Of ik er iets van heb opgestoken? Toch wel. Natuurlijk,
die ruimte op zich ‘vertelde’ niet zoveel, maar het gesprek met de uitbaters
heeft indruk op me gemaakt. Wanneer hoor je nou het verhaal van die kant?
Meestal gaat het toch om stichtelijke teksten waarin gepleit wordt voor
uitbanning van die branche, of, als tegenhanger, om de geromantiseerde kant. Ik
denk dat ik eigenlijk alle indrukken die ik opdoe kan gebruiken om ze later in
beelden of woorden te combineren tot iets dat ik de ander wil laten zien; als
een extract van mijn wezen.

Het beste
Vincent,

Gert-Jan



br. 34A

Kunst Posted on Mon, January 23, 2012 23:36:12

Amice,

Ik moet inderdaad glimlachen met je brief van vrijdag,
maar niet omdat ik je wilde plagen, maar om wat je schrijft over die bos
wortels. Ik bedoelde het voorbeeld enkel om aan te geven dat pikanterieën het
goed doen bij een breed publiek. Maar je hebt volkomen gelijk als je vindt dat
de verwijzing en symboliek vergezocht is! Eet jij maar wortels voor je ogen…

En ik plaagde je niet met die brief, ik begrijp echt
niet zo goed wat je in een leeg bordeel zoekt. Ik dacht dat je vooral geboeid
was door de mensen, door hun onderlinge verhoudingen. Heb je er echt iets van
opgestoken? Behalve dat je onder de indruk was van de glamour en rijkdom. De
ranzige kamertjes die Rachel kon huren steken inderdaad modderig af bij jouw
beschrijving van het bordeel in Zundert. Echter, mijn atelier verdwijnt ook in
het niets bij dat luxe gastatelier van jou daar naast het kerkje van mijn Pa.

Het maakt me nostalgisch
als ik eraan denk, aan die plek. Breng jij een bezoek aan het graf van mijn
broertje voor me? Mijn moeder keek altijd zo droevig als ze er langs kwam. Die
blik vergeet ik nooit meer. En één keer herinner ik me mijn vader bij het
grafje. De tranen in zijn ogen, in zijn handen het boek van Bungener: Bij het lijkje van mijn kind. Misschien
heb ik altijd wel gevoeld dat ik die leegte van mijn ouders nooit kon vullen. Leefde
ik mijn leven voor twee!! Breng die kleine zo geliefde jongen een groet van me,
als je wilt?

Maar nu wat anders: Bij je
laatste brief – goh wat heb jij een tempo van schrijven de laatste dagen – word
ik natuurlijk nieuwsgierig of ik kan zien welk lijntje dat laatste nachtelijke
lijntje was. Is het die in de hals, die zo mooi iets concreets geeft aan deze
verder wat vage tekening? Laat de pikanterieën en bordeelscènes maar voor het
brede publiek! Ik heb meer met je zelfportretten merk ik. Maar ja, dat was voor
mijzelf ook een geliefd thema. Alsof je je het meest bloot geeft als kunstenaar
als je je eigen kop tot onderwerp neemt. Met alle twijfel, alle emotie, alle
onvermogen, samengebald in die ene kop. Dat maakt het sterk! Het heeft
bezieling.

Goed dat je de rust hebt gevonden om daaraan te werken. Als
je even doorzet heb je een hele serie van die koppen aan het eind van de week!

Met een ferme handdruk,

Je Vincent

R.N.




br. 34 Nachtwerk

Kunst Posted on Mon, January 23, 2012 11:33:06

Vannacht heb ik
weer een zelfportret voltooid. Ik ben er voor mijn doen erg lang mee bezig
geweest. Steeds bleef ik het maar aanpassen, waardoor het in mijn ogen mislukte
en ik weer opnieuw kon beginnen, maar vannacht zette ik één lijntje en toen was
ik tevreden. Vanochtend zag ik natuurlijk weer allerlei details die niet
kloppen, maar ik laat het maar zo.

Soms moet je een
werk maar accepteren en kan het op termijn misschien wel beter in de smaak
vallen dan een werk dat na voltooing perfect leek. Had jij dat ook? Als ik het
goed heb onthouden beschouwde jij De Aardappeleters als jouw eerste grote
meesterwerk, waar je ook later nog tevreden over was. Het wordt tegenwoordig in
ieder geval nog steeds gezien als één van jouw topstukken, een icoon, zoals De
Nachtwacht van Rembrandt, of De Mona Lisa van Leonordo da Vinci. Nynke Deinema,
één van de andere kunstenaars die in het gastatelier van het Vincent van
GoghHuis heeft gewerkt, gebruikte een ansichtkaart van De Aardappeleters om met
Oost-Europese gastarbeiders op de Zundertse kwekerijen te communiceren. De
arbeiders herkenden het beeld allemaal. Dat vind je vast prachtig om te horen?

Nu ik in mijn
laatste week ben aanbeland is er wel een soort rust over me gekomen. In het
begin voelde ik de druk om werk te maken; werk dat er ook nog goed uit zag. En
als er dan mensen in het atelier kwamen die niets over het werk zeiden, maar
alleen iets over de mooie ruimte, het licht, de peren op het glazen plafond,
dan moest ik mezelf echt weer motiveren.

Misschien is een
maand ook te kort. Ik weet het niet. Zou ik anders gewerkt hebben als ik hier
een half jaar zou mogen blijven, of een jaar? Ik denk niet dat mijn tempo zou
veranderen. Dat ligt altijd hoog – niet zo hoog als dat van jou, dat is maar
weinigen gegeven – maar misschien had ik mezelf dan meer tijd gegund voor
reflectie. Maar laat ik ophouden met mijmeren, dat kan over een week ook nog.
Ik ga weer wat doen!

Ik groet je,

Gert-Jan



Next »