Blog Image

Waarde Vincent,

Brieven aan Vincent van Gogh

Reacties in beeld en tekst op het werk en de brieven van Vincent van Gogh (1853-1890)

br. 33 Wortels

Kunst Posted on Fri, January 20, 2012 16:11:52

Dat je me in
brief 32 niet meer kunt volgen, verbaast me toch wel. Volgens mij ben je me aan
het plagen en zit je nu gewoon te grinniken. Wat denk je: wat Gaugain kan , kan
ik ook? Je weet heel goed dat een schilder ergens heen kan gaan, zuiver en
alleen om er te kijken, juist om er te kijken. En het kijken naar
meisjes hoort daar ook bij, mijn beste Vincent. Want zeg nou zelf: een bordeel
zonder meisjes is toch geen bordeel?

Je ziet wel dat
ik me een bordeel kan indenken, inclusief de prostituee en haar klant, maar
toch werkt het vaak beter om het met eigen ogen te aanschouwen. Schilderen
vanuit de waarneming, dat ging bij jou toch ook boven alles? Want, met alle
respect, de fantasie-werken die je onder invloed van Gaugain maakte zijn niet
je sterkste.

Rachel was dan misschien wel zo helder als glas, maar de tentjes waar
zij haar vaardigheden toonde zullen dat toch niet zijn geweest? Die morsige
wereld boeit me wel. Op de een of andere manier is het verval vele malen
aantrekkelijker dan een steriele ruimte. Ik kan me wel voorstellen dat je
verliefd op haar was. Jullie waren toch verwante zielen, op zoek naar liefde en
genegenheid. Dat je haar diensten met liefde verwarde zegt iets over haar
talent.

Dat werkje van
Van Mieris, ik kan er niet koud of warm van worden. Al die verwijzingen… Dat
is natuurlijk leuk voor de kunsthistorici en hun cursisten, maar mij kan het
niet zo boeien. Niet dat het nou per se expliciet hoeft te zijn, begrijp me
niet verkeerd. Maar een bos wortels? Nee, ik denk dan eerder dat het misschien
goed is voor je ogen, vanwege die bèta caroteen, dan aan seks. Maar ik hoop dat
je gelijk krijgt en dat mijn schilderijtje veel op gaat brengen. Als het een
fractie wordt van het bedrag dat jouw ‘Vue de l’Asile de la
Chapelle de Saint-Rémy’ gaat opbrengen, dan hoor je mij niet klagen. Dat werk,
dat jarenlang bij Elizabeth Taylor in de woonkamer heeft gehangen, wordt twee
of drie dagen later geveild, bij Christie’s in Londen. Ze verwachten een bod
van zo’n 8,5 miljoen euro…

Het ga je goed,

Gert-Jan



br. 32A

Kunst Posted on Fri, January 20, 2012 11:38:21

Mon cher
ami,

Het spijt me het
te moeten bekennen, maar met je laatste schrijven ben je me geloof ik kwijt
geraakt. Ik begrijp er niet veel van. Je bent naar een bordeel geweest, maar
niet als klant? Wat ga je er dan zoeken? Ging je echt alleen maar om te
kijken??

Verderop schrijf
je dat er ‘helaas geen meisjes waren’. Wat moet je dan met die meisjes als je
geen klant bent. Wat zoek je in een bordeel als je niet ook op zoek bent naar
dat beetje genegenheid waar we allemaal op z’n tijd naar hunkeren?

En dit tafereel schilderde je al vóór dat je binnenging? Je schrijft
over een schimmiger wereld bij Rachel. Maar niets is minder waar. Ze was heel
helder en duidelijk over de afspraken die je met haar maakte. Ze was zelfs een
beetje intimiderend. Dat heb je goed getroffen. Ik vind het schilderij wat je
maakte niet schimmig, eerder broeierig. En is het toeval dat de klant op mij
lijkt? Je hebt me wel timide afgeschilderd, wat onbeholpen. Goh wat was ik
verliefd op die hoer. In een vlaag van woede en verbijstering heb ik een stukje
van mijn oorlel afgesneden en aan haar gegeven. Gauguin maakte me gek met zijn
verhalen over zijn amoureuze avondjes met Rachel. Ik was zo jaloers, je hebt er
geen idee van. Gek, als ik daar nu op terug kijk. Gauguin plaagde me gewoon. Wat
had ik anders verwacht? Dat een hoer me trouw zou zijn. Dat ze alle avonden dat
ik geen geld had braaf zou zitten wachten? Hoe naïef en in de war was ik toen. Over
valse romantiek gesproken!

Maar jouw
schilderijtje over Valse romantiek moet wel wat op gaan leveren. Goed dat je
dit werk kiest voor die veiling. Mensen houden wel van pikanterieën. Denk maar
aan de 17e eeuwse schilders. Zo’n poelierswinkeltje
van Van Mieris is toch gewoon een pin-up avant la lettre? Al die verwijzingen naar seksualiteit, de putti met de bok, het dode
wild, de bos wortelen, de klaproos….

Geniet van je
laatste weken in mijn dorpje daar op de hei. En stop niet al te snel met werken

Je te serre bien
la main,

Vincent

R.N.



br. 32 Valse romantiek

Kunst Posted on Thu, January 19, 2012 13:21:22

Ik ben gisteren naar het bordeel geweest. Niet
als klant, maar om het eens met eigen ogen te zien. Kort daarvoor had ik dit
werk voltooid.

Ik noem het ‘Chez
Rachel’, je weet wel waarom.

Het geeft de
sfeer weer zoals ik me die voorstel bij een bordeel uit jouw tijd. Ik kan je
vertellen dat het er tegenwoordig totaal anders uitziet. Althans, het bordeel
dat ik gisteren heb bezocht lijkt er niets op. Ik had een wat louche
gelegenheid verwacht, maar dat was het allesbehalve. Het leek wel een
vijf-sterren hotel, met sauna, een bar met loungeplekken en een dansvloer.
Alles glom en blonk en het rook er fris. Helaas waren er geen meisjes. Dat was
volgens de uitbaters een groot probleem. Door de strenge regelgeving verdwijnen
steeds meer meisjes in de escort- en hotelprostitutie, of ze werken thuis. Dat
is door de instanties veel moeilijker te controleren, waardoor de meisjes en
hun pooiers veel meer zwart geld kunnen verdienen. Voor uitbaters van bordelen
wordt het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden. Het klinkt vast
als een pleidooi voor de seksclubs… en dat is het eigenlijk ook. Je weet dat
je prostitutie niet kunt uitbannen. Maar als je de regels zo gaat verscherpen,
verdwijnen de meisjes in een schimmige wereld en gaat het uiteindelijk toch
lijken op de louche sfeer uit ‘Chez Rachel’. Dat levert weliswaar pittoreske
taferelen op, maar dat is valse romantiek.

Ik heb nog tien
dagen te gaan. Dat lijkt nog heel wat, maar toch ben ik af en toe al bezig met
de afronding van het artist-in-residence project. Op 28 en 29 januari houd ik
Open Atelier. Dan kan iedereen naar mijn werken komen kijken. En op 5 februari
vindt er een symposium plaats, waarbij de kunstenaars hun verblijf in Zundert
gaan evalueren. Daarna worden er kunstwerken geveild. De opbrengst komt ten
goede aan een volgend artist-in-residence project, met nieuwe kunstenaars. Van
mij wordt de bordeelscene ‘Lupanar’ geveild. Ik hoop dat er veel mensen komen
en dat de veiling veel opbrengt, want het is een prachtig project dat zeker
voortgezet moet worden!

Op de website van het Vincent van GoghHuis, onder ‘Activiteiten’, is er
meer informatie over het symposium en de veiling te vinden: www.vangoghhuis.com

Warme groet,

Gert-Jan



br. 31A

Kunst Posted on Tue, January 17, 2012 23:30:46

Amice,

Ach la Segatori, ze gaf me
de kans te exposeren bij Le Tambourin, een restaurantje waar ik regelmatig met
Theo ging eten. Ik kleedde de boel daar wat aan met mijn bloemstillevens en
collectie Japanse prenten. Er gingen allerlei verhalen over haar de ronde. Dat
ze niet betrouwbaar zou zijn. Haar zaak werd in die tijd overgenomen. Theo was
bang dat ze mijn schilderijen zou gebruiken om haar schulden te betalen. Maar
uiteindelijk heb ik die arme vrouw al mijn bloemstillevens zelf geschonken. Ze
had ook al een abortus ondergaan in die tijd en was daardoor ruim twee maanden
niet in staat om te werken.

Ja, en nu vraag jij je
natuurlijk af of het kind van mij was. Weet je kerel, ik zou het niet durven
zeggen. La Segatori, het was geen lelijke vrouw, zeg nu zelf, en ze had een
kroeg waar alle kunstenaars kwamen… Als je goed kijkt zie je mijn verzameling
Japanse prenten nog in de achtergrond hangen. Met die tentoonstelling ben ik
nog van invloed geweest op Anquetin en Bernard die toen net begonnen met het
Cloisonisme. De zagen wel wat in die Japonaiserieën.

Het is goed om te lezen dat
het atelier in Zundert zo goed bevalt. Als ik eraan denk wat ik had kunnen doen
als ik zo’n plek tot mijn beschikking had gehad. Ik ben gefascineerd door de
meedogenloze blik waarmee jij naar jezelf kijkt. Ik was zelf ook nogal
compromisloos in mijn zelfportretten. Maar je ziet zoveel dwepers in de kunst.
Rembrandt, die kon er ook wat van!

Goh, wat hield ik van de
schilderijen van Rembrandt. Maar jij, jongen, jij bent ook op de goeie weg.
Als ik je twee laatste portretten naast elkaar zet, dan zie ik een
getormenteerde weifelende schilder die opgesloten zit in zijn eigen twijfels.
In het andere werk zie ik een wat timide jongeman, wat ongemakkelijk alleen aan
een tafeltje. Ook hier weer opgesloten trouwens in die rood-oranje contourlijn.
Maar dit schilderij is niet getormenteerd. Het heeft eerder iets gelatens en
iets dromerigs. Alsof je een snapshot van jezelf hebt genomen op een onbewaakt
moment. Hoe doe je dat? Dat zou ik wel eens willen weten.

Laat je me ook eens wat
van je houtskooltekeningen zien?

Ik druk je stevig de hand,

Vincent

R.N.




br. 31 Twijfel

Kunst Posted on Fri, January 13, 2012 22:44:03

Ik wist niet dat je
zo’n uitgebreide kennis van het plantenrijk bezat? Heb je die nog overgehouden
uit de tijd dat je in Tilburg op het Koning Willem II zat? In ieder geval, de
naamgeving van de indeling der coniferen kan bijna geen toeval zijn!

Jouw schilderij ‘Het bordeel’ uit 1888 is
ook bekend onder de naam ‘Le Lupanar’. Het bevindt zich nu in Philadelphia, bij
de Barnes Foundation. De naam heeft dus wat mij betreft niets van doen
met het einde der tijden, hoewel voor velen het bordeel toch symbool staat voor
het verval van de normen en waarden en de ondergang van de mensheid. Voor mij
blijven het plekken waar ik eigenlijk wel eens binnen wil kijken. Ik zal je
raad opvolgen en een poging wagen om er binnen te geraken. Als kunstenaar, wel
te verstaan, niet als klant. Ik vind het heel bijzonder dat je er zo open over
schrijft. Voor mij is het ondenkbaar om het bezoek aan zo’n huis aan de grote
klok te hangen; laat staan dat ik er met mijn broer heen zou gaan.

Ik ben vanwege verplichtingen een tijdje uit
het atelier weg geweest. Dat was niet gunstig voor mijn concentratie, maar het
is niet anders. Ik was even jaloers op jouw situatie, waarbij je al jouw tijd
aan het schilderen kon wijden, maar ik besef dat een mens daar ook niet
gelukkig van wordt. Maar Vincent, dit is zo’n fantastische plek! Mijn
voorganger, Belgisch kunstenaar Koen Broucke, ging met pijn in het hart weg en
dreigde het atelier met een hijskraan weg te takelen. Ik kan het me nu
voorstellen.

Elke dag sta ik vroeg op en ga ik laat naar
bed om er het maximale uit te halen, maar desondanks vliegen de uren voorbij.
Door de korte afwezigheid moest ik mijn draai weer zien te vinden. Het werk dat
ik tot nu toe heb gemaakt zag er ineens zo knullig uit, zo zonder betekenis of
diepgang. Het kostte me veel moeite om vanuit dat punt weer te beginnen. Ik had
natuurlijk de natuur in kunnen gaan, maar dat voelde te veel als een vlucht. Ik
ben dus toch maar begonnen – ook dankzij jouw opbeurende woorden, dat doet me
veel goed – maar het zelfportret dat ik probeerde te maken, mislukte keer op
keer. Ik bleef de verflagen maar wegkrabben en weer opvullen. Als het ooit door
wetenschappers wordt geanalyseerd, zullen ze hun handen vol hebben om al die
opeen liggende versies te ontrafelen. Nu staat het werk te drogen en morgen
waag ik weer een poging om het te voltooien.

Ik heb jouw portret van Agostina
Segatori in Le Tambourin als uitgangspunt gebruikt. Het beeld van mensen die
alleen aan een tafeltje zitten heeft iets melancholisch. Misschien omdat cafés
en restaurants toch meestal een plek zijn voor vermaak, ontmoetingen, voor
geannimeerde gesprekken. Agostina zit daar toch wat triestig aan dat tafeltje
te mijmeren. Is het waar dat je met haar een relatie hebt gehad? Ik heb gelezen
dat het niet zo goed met haar is afgelopen. Met die wetenschap wordt haar blik
nog betekenisvoller.

Je leest en begrijpt
mijn brieven beter dan wie ook, Vincent. Ja, ik zit vol twijfel. Niet zozeer
het wel of niet verkopen van mijn werk hangt daarmee samen. Het is meer de
twijfel of dat wat ik maak er eigenlijk wel toe doet. Heeft mijn werk wel
bestaansrecht? Goed, voor mezelf heeft het betekenis, is het essentieel, en ik
houd mezelf maar voor dat dat het enige is dat echt telt. Maar
natuurlijk is dat onzin. Wat men ervan vindt is ook belangrijk. En dat
merk ik meer dan ooit in dit atelier, want het is ook een soort etalage…

Maar ik werk stug
door! En vandaag was een goeie dag. Ik ben begonnen met een serie tekeningen in
houtskool en een schilderij.

Gert-Jan



br. 30A

Kunst Posted on Mon, January 09, 2012 21:25:39

Waarde Gert-Jan,

Wat een treurigheid, die
coniferen. Ik ben nooit voorstander geweest van deze uitheemse beplanting.
Zeker in het bos niet. Het zal inderdaad wel een soort van opslag zijn. Geef
mij maar een oude beukenhaag, of de meidoorn. Maar je hebt gelijk, deze
‘kegeldragers’ komen goed van pas als je iets af wilt schermen, iets wilt
onttrekken aan het oog van het kerkvolk. Ze blijven immers een heel jaar groen.
Wist je trouwens dat ze tot de zogenaamde naaktzadigen gerekend worden? En die
dan weer tot de Spermatopsida? Misschien hebben die hagen wel een symbolische
functie. Haha! En dat daar alleen maar Belgen komen, daar geloof ik helemaal
niets van!

Heet die zaak werkelijk
Lupanar? Of is dat een grapje van jou? Die verwijzing naar Pompeï. Nu voor jullie
ook weer het eind der tijden wordt aangekondigd is die keuze toch geen toeval?
Of moeten we daarin de hand van God zien? Die indertijd bij Sodom en Gomorra
met een regen van zwavel en vuur de mensen strafte voor hun zondige gedrag?

Ik kan me niet herinneren
dat er in mijn tijd al huizen van lichte zeden waren in het dorp. Daarvoor
moest je in die tijd toch echt naar de stad. Tja, in Parijs vonden we ze wel.
Maar dat waren toch zeer vriendelijke bars met prachtige meisjes die gewoon een
centje wilden verdienen. Ik mocht er met mijn broer Theo graag komen. Heel
anders dan zo’n oprit met slagboom etc. Maar als je de kans ziet, zou ik toch
een kijkje nemen. Zeker gezien jouw fascinatie voor de mensen. Juist op
dergelijke plekken krijg je hun ware gezicht te zien.

Over gezicht gesproken. Ik
vind je portret helemaal niet verwaand of onbescheiden. De doorwrochte wijze
waarop je jezelf afbeeldt, met die grote priemende ogen, dat lange gezicht, de
kaalheid van je hoofd, geeft het schilderij juist iets van onvermogen. De brede
pols en onhandige hand, versterken dat alleen maar. Het schilderij toont mij
vooral de twijfel, de twijfel die we allemaal herkennen bij het begin van een
nieuw doek. Je hand die niet wil wat je hoofd bedenkt, zoiets. Door het
lijnenspel op de achtergrond sluit je jezelf daarin op. Is het jou ook
opgevallen hoe je hoofd precies tussen de donkere strepen valt? Alsof het
tussen twee tralies geklemd zit?

Eenzelfde twijfel lees ik
ook steeds in je brieven. Alsof je eigenlijk jezelf nog steeds geen kunstenaar
durft te noemen. Het stemt me verdrietig dat er wat dat betreft niet veel
veranderd is. Ook ik twijfelde steeds aan mijn keuzes, aan of het wat zou
worden met mijn werk. Pas als je echt verkoopt, zien de mensen je als een
kunstenaar. Ik weet het.

Maar houd goede moed mijn
vriend. Als je maar hard blijft werken, dan moet daar uiteindelijk iets
uitkomen. Kijk maar naar mij!

Met een ferme handdruk,

Vincent

R.N.



br. 30 Lupanar

Kunst Posted on Sat, January 07, 2012 22:23:05

Vandaag kwam ik op mijn ochtendwandeling alweer coniferen tegen. Het leek
wel een tunnel. Op mij kwam die groene gang niet uitnodigend over, eerder als
een barrière. Er was ook nog een slagboom en – ook al stond die open – echt
gastvrij zag het er niet uit. Toch zou dat eigenlijk wel moeten, want de tunnel
leidde naar een huis van lichte zeden. En het is toch al niet eenvoudig om een
dergelijk etablissement binnen te gaan. In jouw tijd was dat geloof ik anders,
maar ja, voor twee of drie francs kon je niet sukkelen. Nu betaal je een klein
vermogen voor een ontmoeting. Maar het blijven fascinerende plekken. Er zijn er
hier vrij veel van, in en rond Zundert. Dat zal wel met de ligging te maken
hebben. Langs de grens zie je wel vaker dat de ‘grenzen van het betamelijke’
worden opgezocht: wat in het ene land niet mag, wordt in het andere oogluikend
toegestaan. Zoals je weet heeft die dubbele moraal mijn grote belangstelling.

Ik heb jouw schets van het bordeel opgezocht (Arles 1888). Ik denk dat
ik het morgen ga gebruiken als uitgangspunt voor een nieuw werk, want ik zie
mezelf nog niet met mijn schetsboek tussen die coniferenhaag door lopen.

Gert-Jan



br. 29 Aardappels

Kunst Posted on Fri, January 06, 2012 20:36:20

Ik ben vanochtend een stuk gaan lopen, in landgoed De Moeren. Het is niet
groot, dus een fikse wandeling is het niet geworden, maar het is er door de
combinatie van bos, weiland, akkers en vennetjes best aardig. Wel een beetje vreemd vond ik deze
aanplant.

Het zal ongetwijfeld een geliefde schuilplaats
opleveren voor allerlei vogels en insecten, maar bij mij komt het toch over als
een stortplaats van ongewenste coniferen. Maar dat komt natuurlijk omdat de
conifeer te pas en te onpas wordt gebruikt om wanstaltige zaken aan het oog te
onttrekken…

Vandaag heb ik rustig door kunnen werken. Ik heb
mezelf vastgelegd als schilder, of in ieder geval als iemand met een
schilderslinnen in zijn hand. Nogal pretentieus wellicht, maar ik heb mezelf een
wat ‘bonkige’ uitstraling gegeven, als de figuur van een Vlaams expressionist.
Dat maakt het toch wat minder verwaand, hoop ik.

En het past wel bij deze streek, waar de bevolking
toch dichter bij de natuur staat. De mensen zijn hier trots op je Vincent. Ik
liep vanavond even over de markt. Daar zag ik deze frietkraam. Op de zijkant
hebben ze jouw aardappeleters geschilderd… nou ja, een variant daarop dan,
met goudgele frieten in plaats van aardappels. Maar in wezen is er niet veel
veranderd: in de cabine rechts heerst een vergelijkbare sfeer, ook al komt het
licht uit TL buizen en worden de meeste frieten mee naar huis genomen in
plastic draagtasjes en daar opgegeten bij de tv. Maar morgen hebben deze mensen
hoe dan ook weer een lange werkdag voor de boeg.

Een weemoedige groet,

Gert-Jan



« PreviousNext »